KẾ HOẠCH BÀI DẠY: Lịch sử và Địa lí – Tuần 3
Tên bài dạy: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Số tiết thực hiện: 01

Năm học 2022 - 2023

KHỞI ĐỘNG
Em có thể cho biết hôm nay là thứ mấy, ngày, tháng, năm
nào ?
Dựa vào đâu em biết?
Dựa vào tờ lịch treo trong nhà.

KHỞI ĐỘNG

Pharaon Tutankhamun
Sinh năm 1341 TCN

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
năm 40

KHỞI ĐỘNG
Tính tuổi của Pharaon Tutankhamun đến thời điểm hiện
nay.
Tính thời gian khởi nghĩa Hai Bà Trưng nổ ra đến nay là
bao nhiêu năm?

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
Nhìn vào tờ lịch em hãy cho biết có mấy loại lịch?

Có hai loại lịch: Âm lich và Dương lịch

“ … Mười rằm trăng náu
Mười sáu trăng treo…”
(Đồng dao Việt Nam)

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
Câu đồng dao Việt Nam trong tư liệu thể hiện cách tính
thời gian của người xưa theo Âm lịch hay Dương lịch ?
Em hãy nêu một số câu tục ngữ, thành ngữ nói về âm
lịch ở Việt Nam mà em biết ?
Câu đồng dao nằm trong bài đồng dao “Trăng đâu”. Bài
đồng dao đúc kết kinh nghiệm của người xưa về cách tính
thời gian theo hình dáng của trăng. “Trăng náu” nghĩa là
trăng “ tỏ nhất”; “trăng treo” nghĩa là “trăng tỏ mà họ
không nhìn được”. Chu kỳ trăng từ mùng 10 đến 16 âm
lịch là trăng tròn nhất.

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

“Trăng quầng trời hạn.
Trăng tán trời mưa”

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ

Bài đồng dao “Trăng đâu”

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
 Âm lịch là Cách tính thời gian theo chu kì Mặt Trăng
quay xung quanh Trái Đất. Thời gian Mặt Trăng chuyển
động hết một vòng quanh Trái Đất là là một tháng.

Đồng hồ mặt trời

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
Dựa vào đồng hồ Mặt Trời này, em hãy cho biết người
xưa đã tính ra lịch bằng cách nào?
 Dương lịch là Dựa vào sự chuyển động của Trái Đất
xoay quanh mặt trời. Thời gian trái đất chuyển động hết
một vòng quanh Mặt Trời là một năm.

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
1. Âm lịch và Dương lịch
Dựa vào quan sát và tính toán, người xưa đã phát hiện
quy luật di chuyển của Mặt Trăng, Trái Đất, Mặt Trời để
tính thời gian và làm ra lịch.
Âm lịch là cách tính thời gian theo chu kì Mặt Trăng
quay xung quanh Trái Đất. Thời gian Mặt Trăng chuyển
động hết một vòng quanh Trái Đất là một tháng.
Dương lịch là cách tính thời gian theo chu kì Trái Đất
quay xung quanh Mặt Trời. Thời gian Trái Đất chuyển
động hết một vòng quanh Mặt Trời là một năm.

Lịch thi đấu bóng đá thế giới 2018

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
2. Cách tính thời gian
+ Lịch chính thức trên thế giới hiện nay dựa trên cách
tính của lịch nào?
Lịch chính thức của thế giới hiện nay dựa theo cách tính
thời gian của dương lịch, gọi là Công lịch.

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ

Dựa vào tài liệu và trục thời gian, em hay giải thích các
khái niệm: Trước Công nguyên, Công nguyên, thập kỉ,
thế kỉ, thiên niên kỉ.
 Công lịch là lịch chính thức của thế giới. Công lịch
lấy năm 1 (tương truyền chúa Jesus ra đời) làm năm đầu
Công nguyên. Trước năm đó là Trước Công nguyên, sau
năm đó gọi là Sau Công nguyên.
Một thập kỉ là 10 năm, một thế kỉ là 100 năm. Một
thiên niên kỉ là 1000 năm.

Một thiên niên kỉ
Một thập kỉ

Năm
1

Năm
10

Một thế kỉ

Năm
100

Năm
1000

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Hiện nay, ở Việt Nam, Công lịch được dùng chính thức
trong văn bản Nhà nước, tuy nhiên Âm lịch vẫn được sử
dụng rộng rãi trong nhân dân.
Ví dụ như Ngày Tết, ngày đám cưới – gả, ngày sinh
nhật… đều căn cứu vào Âm lịch.
Vì sao nói Âm lịch khá phổ biến ở Việt Nam mà không
phải là Dương lịch ?
Vì nó liên quan đến văn hoá cổ truyền dân tộc – trọng
nghề nông.

Luyện tập và vận dụng

Pharaon Tutankhamun
Sinh năm 1341 TCN

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
40

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Luyện tập và vận dụng
Tuổi của Tutankhamun là: 1341+2021= 3362 năm
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là: 2021 – 40 = 1981 năm
Năm 40 thuộc thế kỷ I, cách đây 20 thế kỷ. Tính thế kỷ:
lấy thế kỷ XXI – I = XX
Tính cứ 1 thế kỷ là 10 thập kỷ (thập niên), vậy năm 40
thuộc thập kỷ thứ 4 của thế kỷ I, còn thập niên là “thập
niên 40 của thế kỷ I” (40 – 50).

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Luyện tập và vận dụng
Bài 1.

Dựa vào sơ đồ em hãy xác định từ thời điểm xảy ra các
sự kiện ghi trên sơ đồ đến hiện tại là bao nhiêu năm, bao
nhiêu thập kỉ, bao nhiêu thế kỉ?

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Luyện tập và vận dụng
Bài 1.

2200
năm

2132
năm

2020
năm

1477
năm

1083
năm

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Luyện tập và vận dụng
Bài 2. Hãy cho biết những ngày lễ quan trọng của nước
Việt Nam: Giỗ Tổ Hùng Vương, Tết Nguyên đán, Ngày
Quốc Khánh, Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất
nước được tính theo lịch nào?
Trả lời: Giỗ Tổ Hùng Vương : 10/03 (Âm lịch)
Tết Nguyên đán: 01/01 (Âm lịch)
Ngày Quốc Khánh : 02/9 (Dương lịch)
Giải phóng miền Nam : 30/04 (Dương lịch)

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Bài 3. Sau khi quan sát hình, theo em vì sao trên tờ lịch
của chúng ta có ghi thêm ngày, tháng, năm Âm lịch? Bỏ
Âm Lịch đi, chỉ để lại Dương lịch trên tờ lịch có được
không?
Dương lịch để sử dụng cho việc công của Nhà nước,
còn Âm lịch cho nhân dân sử dụng. Không thể bỏ Âm
lịch. Vì nó liên quan đến văn hoá cổ truyền dân tộc ta từ
hàng nghìn năm nay, từ xa xưa ông cha ta đã sáng tạo ra
Âm lịch phục vụ cho nông nghiệp, dần dần nó trở thành
một yếu tố không thể thiếu trong đời sống nhân dân.

BÀI 2: THỜI GIAN TRONG LỊCH SỬ
Bài 4. Hãy xây dựng trục thời gian những sự kiện quan
trọng của cá nhân em. Ví dụ: năm sinh, năm vào mẫu
giáo, năm vào lớp 1, năm vào lớp 6….
(Lưu ý: Em có thể bắt đầu trục thời gian với năm sinh của
em).

EM CÓ BIẾT
1. Năm nhuận theo Dương lịch
Lịch Dương được tính bằng thời gian Trái Đất quay 1
vòng xung quanh Mặt Trời, số thời gian này hết 365
ngày 6 giờ. Như vậy, sau 4 năm thời gian dư đó được
cộng thành 1 ngày, năm được cộng thời gian là năm thứ 4
và được gọi là năm nhuận. Như vậy một năm nhuận có
nhiều hơn 1 ngày so với năm không nhuận, có 366 ngày.
Ngày đó được thêm vào cuối tháng 2, đó chính là ngày
29 tháng 2.
Để tính năm nhuận Dương lịch, chúng ta phải lấy số năm
đó đem chia cho 4. Nếu chia hết cho 4 thì năm Dương
lịch đó là năm nhuận. 

EM CÓ BIẾT
2. Năm nhuận theo Âm lịch
Lịch Âm được tính theo chu kì quay của Mặt Trăng, do 1
chu kỳ quay của Mặt Trăng quanh Trái Đất khoảng 29,53
ngày nên 1 năm âm lịch chỉ có 354 ngày. Vậy nên cứ 3
năm Âm lịch lại ngắn hơn năm Dương lịch 33 ngày (hơn
1 tháng). Để cân bằng thời gian giữa năm Âm lịch và
năm Dương lịch, cứ 3 năm Âm lịch phải cho thêm một
tháng nhuận để năm Âm lịch và Dương lịch không bị
chênh nhau quá nhiều. Vậy nên, một năm nhuận Âm lịch
sẽ có 13 tháng.

EM CÓ BIẾT
Thế nhưng, năm Dương lịch vẫn nhanh hơn năm Âm lịch.
Tình trạng này được khắc phục bằng cách là cứ 19 năm lại
sẽ có một lần cách 2 năm thêm một tháng nhuận. Trong 19
năm Dương lịch có 228 tháng Dương lịch, tương ứng với
235 tháng Âm lịch, thừa 7 tháng so với năm Dương lịch,
gọi là 7 tháng nhuận. Bảy tháng trước đó được quy ước
vào các năm thứ 3, 6, 9 hoặc 8, 11, 14, 17, 19 của chu kỳ
19 năm.
Để tính năm nhuận theo Âm lịch, bạn hãy lấy số năm
chia cho 19. Nếu chia hết cho 19 hoặc có số dư là một
trong các số như 3; 6; 9; 11; 14; 17 thì năm Âm lịch đó
là năm nhuận và có tháng nhuận.

Hướng dẫn về nhà
Một hiện vật bị chôn vùi năm 1000TCN. Đến năm
1995 hiện vật đó được đào lên. Hỏi nó đã nằm dưới
đất bao nhiêu năm? Vẽ sơ đồ thời gian của hiện vật
đó?
Một bình gốm được chôn dưới đất năm 1885 TCN.
Theo tính toán của các nhà khảo cổ, bình gốm đã nằm
dưới đất 3877 năm. Hỏi người ta đã phát hiện nó vào
năm nào?
Chuẩn bị bài học tiếp theo : Bài nguồn gốc loài người

Thân chào!
Hẹn gặp lại các em ở tiết học sau.