HÀ
NỘI

HẢI PHÒNG

VIN
H

LỊCH SỬ 7

ĐÀ NẴNG

NHA
TRANG

TP
HCM

1

2

3

4

Câu hỏi 1
Từ khoảng thế kỉ VII TCN đến những thế kỉ đầu Công
nguyên, trên lãnh thổ Việt Nam đã hình thành các quốc gia
sơ kì nào?

Văn Lang, sau đó là Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam

Câu hỏi 2
Địa bàn chủ yếu của nhà nước Văn Lang là khu vực nào?

Khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ

Câu hỏi 3
Tôn giáo chiếm địa vị độc tôn thời Lê sơ?

Nho giáo

Câu hỏi 4
Kể tên các danh nhân văn hoá tiêu biểu thời Lê sơ

Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Lương Thế Vinh,
Ngô Sĩ Liên

Giới thiệu về cụm tháp Dương Long (Bình Định)

Đây là cụm di tích gồm ba tháp Chăm thẳng
hàng trên một gò cao thuộc huyện Tây Sơn, tỉnh
Bình Định, được xây dựng vào cuối thế kỉ XII,
là thời kì phát triển rực rỡ nhất của nền văn hoá
Chăm-pa. Cụm tháp này gồm ba tháp: Tháp
giữa cao 39m, hai tháp bên cao 32m.
Phần thân của các tháp xây bằng gạch, các góc được ghép bởi những
tảng đá lớn chạm trổ công phu. Tính quy mô của tháp Dương Long được
thể hiện không chỉ ở chiều cao của tháp (cao nhất trong các tháp Chăm
còn lại ở Việt Nam) mà còn ở lối kiến trúc độc đáo, đặc biệt là các hoa
văn, hoạ tiết được khắc tạc trực tiếp trên những tảng đá đồ sộ đặt ngay
trên đỉnh tháp. Cụm tháp Dương Long là một trong những di tích tiêu
biểu nhất là hiện thân của trình độ kĩ thuật xây dựng đền tháp, nghệ thuật
tạo hình của người Chăm-pa xưa.

1. Trong giai đoạn từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI, vùng đất phía Nam của Đại Việt bao
gồm những phần lãnh thổ nào thuộc Việt Nam hiện nay?
2. Kênh hình gợi cho em suy nghĩ gì về vùng đất phía Nam Việt Nam từ thế kỉ X đến đầu
thế kỉ XVI?

VùngBài
đất
phía
21
Nam
từ đầu thế kỉ X
đến đầu thế kỉ
XVI

1. Chăm-pa
từ đầu thế
kỉ X đến
đầu thế kỉ
XVI

a. Chính trị
Đọc thông tin trong SGK trang 83, hoạt động cặp đôi, hoàn
thành phiếu học tập
Thời gian

Sự kiện chính trị tiêu biểu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a. Chính trị
Thời gian
Đầu thế kỉ X

Sự kiện chính trị tiêu biểu
Chăm-pa phải đối phó với cuộc tấn công
của Chân Lạp

Cuối thế kỉ X

Vương triều In-đờ-ra-pu-ra bị thay thế bởi
vương triều Vi-giay-a

Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XIII Vương triều Vi-giay-a có nhiều biến động
Từ nửa sau thế kỉ XIII

Chăm-pa ổn định về chính trị

Giữa thế kỉ XIV

Chăm-pa rơi vào khủng hoảng

Năm 1069, Lý Thánh Tông nam
chinh đánh Chiêm Thành và bắt được
vua Chiêm là Chế Củ (Jaya
Rudravarman), đem về Thăng Long.
Để được tha vua Chiêm đã cắt vùng
đất phía bắc Chiêm Thành gồm ba
châu Bố Chính, Ma Linh, Địa Lý cho
Đại Việt. Những châu ấy nay ở địa hạt
các huyện Quảng Ninh, Quảng Trạch
, Bố Trạch, Tuyên Hoá, Lệ Thuỷ tỉnh 
Quảng Bình và huyện Bến Hải tỉnh 
Quảng Trị

Năm 1306 vua Chế Mân (Jaya
Simhavarman) của Chiêm Thành cắt
đất hai châu Ô và Rí cho vua Trần
Anh Tông để làm sính lễ cưới Công
chúa Huyền Trân của Đại Việt, vùng
đất mà ngày nay là nam Quảng Trị và 
Thừa Thiên-Huế. Biên giới phía nam
của Đại Việt lúc này tiến đến 
đèo Hải Vân.

Năm 1402, Hồ Quý Ly sai Hồ Hán
Thương mang đại quân đi đánh
Chiêm Thành. Vua Chiêm dâng vùng
đất ngày nay là Quảng Nam, Quảng
Ngãi cho nhà Hồ. Nhà Hồ đặt nơi đây
là lộ Thăng Hoa 

Sau thắng lợi của khởi nghĩa Lam
Sơn, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, lập ra
nhà Lê sơ. Ranh giới của Đại Việt và
Chăm-pa là đèo Hải Vân như ở thời
Trần. 

Năm 1471 vua Lê Thánh Tông đưa 20 vạn
quân tiến đánh vào
kinh
đô Vijaya (
Bình Định) của Chiêm Thành, kinh đô
Vijaya bị thất thủ. Lê Thánh Tông đã sáp
nhập vùng đất bắc Chiêm Thành vào Đại
Việt (ngày nay là 3 tỉnh Quảng Nam, 
Quảng Ngãi, Bình Định) lập ra đạo Quảng
Nam. Phần đất còn lại của Chiêm Thành
vua Lê Thánh Tông đã chia làm 3 vương
quốc Nam Bàn, Hoa Anh, Chăm-pa và
giao cho tướng, hoàng thân còn lại của
Chiêm Thành trấn giữ và có nghĩa vụ triều
cống Đại Việt.

Vua Lê cho lập 2 nước đệm là Hoa Anh và
Nam Bàn để cư dân 2 nước Chăm-pa và
Đại Việt có thể tự do sinh sống, qua lại tạo
nên sự yên ổn lâu dài ở phía nam. Như vậy
đến năm 1471 lãnh thổ Chăm-pa chỉ còn
từ đèo Cù Mông (ranh giới giữa Bình
Định và Phú Yên ngày nay) đến sông Dinh
(Bình Thuận ngày nay)

b. Kinh tế và văn hoá

Đọc thông tin, quan sát kênh hình trong SGK trang 84, hoạt nhóm hoàn
thành nhiệm vụ: Trình bày khái quát những nét chính về kinh tế, văn hoá
của Vương quốc Chăm-pa từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI?

b. Kinh tế và văn hoá
Lĩnh vực

Thành tựu
- Là ngành kinh tế chủ yếu
- Sử dụng guồng nước, đào kênh mương, canh tác lúa trên
Nông nghiệp
những ruộng thấp, ruộng bậc thang,...
Đánh bắt thuỷ hải - Phát triển, đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế
Kinh sản
- Tiếp tục phát triển: Làm gốm, đóng thuyền, chế tác đồ trang
tế
Thủ công nghiệp
sức…
- Nội thương gắn liền với mạng lưới trao đổi ven sông. 
- Ngoại thương phát triển, với hoạt động buôn bán của nhiều
Thương nghiệp
tàu nước ngoài. 

b. Kinh tế và văn hoá
Lĩnh vực

Thành tựu
- Hin-đu giáo có vị trí chủ đạo

Tôn giáo

- Phật giáo dần phai nhạt
- Thế kỉ XIII, Hồi giáo du nhập vào Chăm-pa

Văn
hoá

Chữ viết

- Tiếp tục sử dụng chữ Phạn và chữ Chăm.
- Chữ Chăm dần được hoàn thiện

Kiến trúc và

Tiểu biểu là các đền tháp: tháp Pô-klong Ga-rai (Ninh Thuận),

điêu khắc

tháp Bánh Ít (Bình Định)…

Ca múa nhạc Múa lụa, múa quạt…

KIẾN TRÚC-ĐIÊU
Theo truyền KHẮC
thuyết của người Chăm, tháp

Pô-klong Ga-rai được Chế Mân cho xây dựng
để thờ Pô-klong Ga-rai - vị vua có nhiều công
trạng đối với người Chăm trong việc chống
giặc ngoại xâm, khai mương, đắp đập làm cho
ruộng đồng tươi tốt,... Chính vì lẽ đó mà ông
một vị vua - tối thượng
và được
thờ phụng trong tháp
đãthần
được(Shi-va)
người Chăm
coi như
đến nay. Trong phạm vi di tích hiện nay, ngoài các hạng mục sân,
vườn, tường rào, đường nội bộ, cổng (cổng vào di tích và cổng phía
đông), tổ hợp công trình phục vụ du lịch - văn hoá, kiến trúc phụ trợ,
miếu thờ, phế tích kiến trúc,... còn ba kiến trúc gốc tương đối hoàn
chỉnh, gồm tháp trung tâm (Ka-lan), tháp cổng (Gô-pu-ra) và tháp
nhà. Với những giá trị đặc biệt tiêu biểu, di tích kiến trúc nghệ thuật
này được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt năm 2016.

2. Vùng đất
Nam Bộ từ
thế kỉ X đến
đầu thế kỉ
XVI

a. Chính trị

Xem video, đọc thông tin trong SGK trang 85, thảo luận cặp
đôi, trả lời câu hỏi:

1. Vì sao từng là một vương quốc hùng mạnh trong thế
kỉ III -V nhưng sau đó vùng đất Nam Bộ lại bị suy yếu
và bị xâm chiếm?
2. Giới thiệu những nét chính về chính trị vùng đất
Nam Bộ từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI.

a. Chính trị

1. Vì sao từng là một vương quốc hùng mạnh trong thế kỉ III V nhưng sau đó vùng đất Nam Bộ lại bị suy yếu và bị xâm
chiếm?
Do nhiều nguyên nhân: đất đai bị nhiễm mặn bởi những đợt
biển tiến, diện tích đất canh tác cũng mất dần; tuyến đường
giao thương trên biển không còn đi qua Phù Nam,... tác động
đến tình hình kinh tế, xã hội của cư dân nơi đây, là nguyên
nhân chính dẫn đến sự suy vong của Vương quốc Phù Nam

a. Chính trị
2. Giới thiệu những nét chính về chính trị vùng đất
Nam Bộ từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI.

a. Chính trị
+ Từ cuối thế kỉ VI đến đầu thế kỉ VII, Chân Lạp xâm chiếm Phù Nam.
+ Thế kỉ VIII, Chân Lạp khủng hoảng, lãnh thổ phân chia thành Lục
Chân Lạp và Thuỷ Chân Lạp.
+ Trong nhiều thế kỉ tiếp theo, người Khơ-me tập trung ổn định Lục
Chân Lạp nên Thuỷ Chân Lạp hầu như không được quan tâm.
+ Từ thế kỉ XVI, một bộ phận người Việt bắt đầu khai phá vùng đất này.

b. Kinh tế và văn hoá
Đọc thông tin trong SGK tr85, hoạt động cá nhân, trả lời câu
hỏi: Trình bày những nét chính về kinh tế, văn hoá của cư dân
Nam Bộ từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI?

b. Tình hình kinh tế và văn hoá
+ Kinh tế: Chủ yếu khai thác thuỷ hải sản, lâm thổ sản kết
hợp với nghề nông trồng lúa, làm nghề thủ công và buôn bán
nhỏ.
+ Văn hoá: Chịu ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ, đặc biệt là sự
phổ biến của Hin-đu giáo, Phật giáo. Công trình kiến trúc nổi
bật là đền tháp bằng gạch đá. Tác phẩm điêu khắc phổ biến là
tượng thần, Phật…

LUYỆN TẬP

Hoạt động cặp đôi để trả lời câu hỏi: Liên hệ kiến thức đã học ở lớp 6
hãy so sánh:
a. Tình hình kinh tế Chăm-pa giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVI với
giai đoạn từ thế kỷ II đến thế kỷ X.
b. Những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa giữa vương
quốc Phù Nam (trước thế kỷ VII) và vùng đất Nam Bộ trong giai đoạn từ
thế kỷ X đến thế kỷ XVI

LUYỆN TẬP
a. Tình hình kinh tế Chăm-pa giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVI với
giai đoạn từ thế kỷ II đến thế kỷ X.
Nội dung
Giống nhau
Khác nhau

Thế kỉ II – đầu thế kỉ X

Đầu thế kỉ X – đầu thế kỉ XVI

LUYỆN TẬP
b. Những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa giữa vương
quốc Phù Nam (trước thế kỷ VII) và vùng đất Nam Bộ trong giai đoạn từ
thế kỷ X đến thế kỷ XVI
Nội dung

Chính trị
Kinh tế
Văn hóa

Vương quốc Phù Nam

Vùng đất Nam Bộ

(thế kỉ I – VII)

(thế kỉ VII – XVI)

LUYỆN TẬP

a. Tình hình kinh tế Chăm-pa giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVI với
giai đoạn từ thế kỷ II đến thế kỷ X.
Nội
dung
Giống
nhau

Khác
nhau

Thế kỉ II – đầu thế kỉ X

Đầu thế kỉ X – đầu thế kỉ XVI

- Canh tác lúa nước kết hợp với chăn nuôi gia súc, gia cầm, khai thác lâm sản
và đánh bắt thủy – hải sản.
- Sản xuất thủ công nghiệp phát triển, các mặt hàng đa dạng, phong phú.
- Thương nghiệp đường biển phát triển.
- Việc trao đổi, buôn bán với - Hoạt động kinh tế trên các lĩnh vực nông
thương nhân nước ngoài diễn nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp có
ra chủ yếu ở thương cảng Đại bước phát triển hơn trước
Chiêm (Quảng Nam)…
- Các thương cảng cũ được mở rộng, nhiều
thương cảng mới được xây dựng, như: cảng
Tân Châu (Thị Nại ở Bình Định)…

VẬN DỤNG

Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet để
viết một đoạn văn giới thiệu về một di tích
đền tháp Cham-pa được xây dựng trong
giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVI. Theo
em, cần phải làm gì để bảo vệ và phát huy
giá trị của di tích đó.

VẬN DỤNG
Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet để viết một đoạn văn giới thiệu về một di tích đền
tháp Cham-pa được xây dựng trong giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XVI. Theo em,
cầm phải làm gì để bảo vệ  và phát huy giá trị của di tích đó.
Gợi ý:
- Công trình tên là gì? Nằm ở đâu? Do ai xây dựng?
- Công trình xây dựng vì mục đích gì?
- Những nét đặc sắc của công trình đó?
- Giá trị của công trình đó?
- Theo em, cần phải làm gì để bảo vệ và phát huy giá trị của di tích đó?

TẠM BIỆT
CHÚC CÁC EM HỌC
TỐT!